- Details
- 01-06-2026
Op deze pagina worden de blogs van Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur gepubliceerd.
Op deze pagina worden de blogs van Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur gepubliceerd.
1 november 2018 - Rick Kempen
Het aantal brouwerijen groeit de laatste jaren exponentieel. Maar waarom? De Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur krijgt deze vraag met enige regelmaat op zich afgevuurd. Bij gebrek aan een heus Wetenschappelijk Bureau (de stichting is dan ook geen politieke partij) of anderszins wetenschappelijke onderbouwing rest niets anders dan de beantwoording van de vraag in de handen van een blogger te leggen. Dat wordt dus onderbuikgevoel vertalen naar een steekhoudend verhaal - ga er maar aanstaan. Maar waar hebben we het eigenlijk over?
1 oktober 2018 - Henri Reuchlin
Zo vlak voor Dierendag is het goed om eens te kijken hoeveel brouwerijen vernoemd zijn naar een of ander beest. Van de 617 actieve brouwerijen die deze site vermeldt, dragen er 41 een naam van een of ander beest. Net iets meer dan de helft daarvan zijn zoogdieren, met een ruime vertegenwoordiging van katachtigen. Van oudsher is de leeuw een geliefd beest. Het staat ook wel stoer. Er waren Witte Leeuwen in Utrecht, Breda, Zwolle, Sluis en Westendorpe. Amsterdam had een brouwerij De Witte Leeuw met de Staf, die overigens in 1738 al de deuren sloot. Er is nog één Witte Leeuw over, een brouwerijhuurder die officieel gevestigd is in Wezep. Amsterdam had ooit ook nog een Roode en een Zwarte Leeuw en Venray een Gouden. De bekendste leeuw uit de jonge geschiedenis is brouwerij De Leeuw uit Valkenburg. Het bedrijf werd in 2000 overgenomen door de Belgische bierbrouwer Haacht, die de productie in 2006 van Nederland naar België verplaatste. Het merk verloor in de jaren daarna vrijwel alle publicitaire ondersteuning. Leeuw Bier is nog steeds op de markt, maar leidt een marginaal bestaan. Gouda kent Stadsbrouwerij De Goudsche Leeuw, die overigens ook zijn bier elders laat brouwen. Ook Brouwerij de Twee Leeuwen uit Raamsdonksveer brouwt nog niet zelf, hoewel daar later dit jaar verandering gaat komen. Tot die tijd hebben we in ons land geen brouwende leeuw.
1 september 2018 - Marco Daane
In het vorige blog (Wat is nou een brouwer?) op deze website sneed Rick Kempen een actuele en controversiële kwestie aan: die van de huurbrouwers. Sommige kleine brouwers vinden hen maar niks, en woorden als profiteren en nepbrouwers vallen. Andere betrokkenen, en waarschijnlijk ook veel consumenten, kan het weinig schelen waar en door wie een bier wordt gebrouwen. En weer anderen proberen de finesses van dit verschijnsel te doorzien.
Het fenomeen huurbrouwer – iemand die kortstondig in de brouwinstallatie van een ander brouwt of laat brouwen – is zonder meer iets van deze tijd. Maar brouwers zonder eigen brouwerij zijn er al eeuwen. ‘Huurbrouwen’ is een soort spiegel van onze biergeschiedenis. Enkele bekende brouwers hebben ook de brouwerij van een ander gehuurd. Zéér bekende zelfs...
1 augustus 2018 - Rick Kempen
Er staat een olifant in de kamer - ik weet het, in het Engels klinkt het mooier. Deze uitspraak bedoelt datgene aan te duiden waarvan iedereen zich bewust is, maar wat niemand ter sprake durft te brengen. De olifant in kwestie staat in de kamer der Nederlandse brouwers en hun culturele erfgoed, en zijn naam is huurbrouwer.
1 juli 2018 - Henri Reuchlin
Het is inmiddels een halve eeuw geleden, maar de zomer van 1968 is in meerdere opzichten legendarisch. Het begon met de studentenrellen van Parijs die zich al snel over heel Europa verspreidden. Niet alleen op de studentencampussen was het een hete aanloop naar de zomer. Ook in de bestuurskamers van de Nederlandse brouwers heerste hoogspanning. Al sinds het begin van de jaren zestig had marktleider Heineken toenaderingspogingen gedaan naar verschillende Nederlandse concurrenten voor een overname. Met de directie van Amstel, Drie Hoefijzers, Oranjeboom en Grolsch werd gesproken, en soms meer dan eens. De gesprekken hadden geen resultaat. Telkens bleek er een beer op de weg: over de prijs werd men het niet eens, of er waren voorwaarden van beide kanten die niet verenigbaar waren. Maar toch, er hing een sfeer van consolidatie in de lucht. Oranjeboom uit Rotterdam was in het begin van het decennium al een samenwerking aangegaan met de brouwerijen Barbarossa uit Groningen, Phoenix uit Amersfoort en ZHB uit Den Haag. Het kwam neer op een overname door de Rotterdammers, die daarmee uitgroeiden tot de derde brouwer van het land, na Heineken en Amstel.
1 juni 2018 - Marco Daane
De oudste beschrijvingen van Nederlandse bieren zijn vooral te vinden in zogenoemde stadskeuren: middeleeuwse verzamelingen voorschriften voor de nijverheid. Stadsbesturen legden in zulke keuren vast waar bakkers, vissers of handelaren zich aan moesten houden; en ook welke hoeveelheden haver, gerst, tarwe etc. brouwers moesten gebruiken voor het bier van hun stad.
Zo’n voorschrift is natuurlijk nog geen recept voor bier. Gegevens over hop, maischtemperaturen of kooktijden stonden echter zelden in een stadskeur. Voor de stadsbesturen waren die minder relevant dan de graanverhoudingen. Brouwers zelf zijn dergelijke gegevens pas vanaf eind 17e eeuw gaan noteren; en dan nog sporadisch. Bier was vroeger zo dagelijks en gewoon, dat het vermoedelijk bij niemand opkwam om de productie ervan te beschrijven.
Gelukkig zijn er altijd uitzonderingen op de regel. Aan een persoon die wel bij zo’n dagelijkse bezigheid stilstond, danken we het vermoedelijk oudste Nederlandstalige bierrecept. Hoe oud? Lees verder!
1 mei 2018 - Rick Kempen
Wie begin dit jaar aanwezig was bij de tweede editie van de Dutch Craft Beer Conference moet op zijn minst heel even gedacht hebben dat de Nederlandse bierwereld er een is van dikke vrienden en grote saamhorigheid. De aanwezigen deelden kennis met elkaar, gaven tips over het perfectioneren van elkaars bier en wekten de indruk rug aan rug, schouder aan schouder, pal te staan voor hun gezamenlijke toekomst. Is die saamhorigheid exemplarisch voor onze biercultuur?
1 april 2018 - Henri Reuchlin
Voor mijn boek Rivier van Bier, dat later deze maand uit komt, reisde ik de Maas af, van monding tot bron, op zoek naar de biercultuur aan haar oevers. De Maas is niet slecht af met haar biercultuur. Van Rotterdam tot aan Luik en van Maastricht tot voorbij Verdun, overal vind je bier in grote hoeveelheden. Je vind er ook een boel biererfgoed. Natuurlijk is er erfgoed van de brouwerijen en mouterijen, die we ook nu nog kennen omdat ze nog steeds actief zijn. Maar er zijn ook herinneringen aan brouwerijen die nog net aan de vergetelheid weten te ontkomen. Overal zijn voormalige brouwerij- en mouterijgebouwen terug te vinden, bijna altijd in een nieuwe functie. Het Heinekenhuis in Rotterdam Crooswijk staat nog trots aan de singel. De mouterij van Limburgia in Roermond is tegenwoordig een architectenbureau. In brouwerij Gambrinus in Boxmeer wonen mensen, terwijl brouwerij N.A. de Keizer, vrijwel geheel intact, als museumbrouwerij bewaard is gebleven. Boek een toer via de VVV Maastricht en je zult niet teleurgesteld. zijn.
1 maart 2018 - Marco Daane
Onlangs zat ik aan tafel naast Corien Bakker, de stadsarcheologe van Den Haag. We raakten aan de praat over de nogal curieuze Haagse brouwgeschiedenis. Tot mijn verbazing vertelde ze me dat de populaire stadsbrasserie die op de plaats staat van de Haagse oerbrouwerij De Oyevaar en daarnaar vernoemd was, kort daarvoor van naam was veranderd. Waarom? Geen idee. Het leek me een ijzersterke naam: hij sluit aan bij de historie van de stad en de ooievaar staat in het Haagse stadswapen. Misschien zijn de nieuwe eigenaars wel ‘vreemde vogels’; ook dat begrip is typerend voor Den Haag. Op 14 april 2018 staat de jaarlijkse Dag van de Haagse Geschiedenis zelfs in het teken van dit thema.
1 februari 2018 - Rick Kempen
De Nederlandse Biercultuur - ik blijf er door worden gefascineerd en ik blijf op zoek naar wat dat nu precies is. En zo kwam opeens bij mij de vraag op: in hoeverre wijkt de Nederlandse biercultuur af van andere Nederlandse subculturen? Anders gezegd: als we de geografische betekenis weglaten, wat maakt dan de biercultuur Nederlands? Of zijn er overeenkomsten te vinden tussen subculturen die totaal niets met elkaar te maken hebben maar waardoor je ze ogenblikkelijk als ‘Nederlands’ herkent? Waar hebben we het eigenlijk over?
